Pages Navigation Menu

wirtualny przewodnik po Bielsku-Białej dla mam

Jak uczyć dziecko ortografii…?

Wielu rodziców zastanawia się, jak nauczyć dziecko ortografii? Ćwiczenia w domu,  przepisywanie trudnych wyrazów, „wkuwanie” regułek a może praca ze słownikiem? Jak zaciekawić malucha ortografią i sprawić aby nauka była przyjemną zabawą a nie źródłem męki? Oto kilka naszych podpowiedzi.

Trochę teorii…

Proces kształcenia poprawności ortograficznej

Kształtowanie się poprawności ortograficznej polega na opanowaniu umiejętności i nawyku bezbłędnego pisania. O takiej umiejętności można mówić wówczas, gdy dziecko rozumie budowę i sens logiczny pisanych słów, dokonuje wyboru właściwych liter i sprawnie posługuje się zasadami ortograficznymi. W wyniku systematycznych ćwiczeń, czynności poprawnego pisania automatyzują się, przechodząc w nawyk ortograficzny, tj. bezbłędne pisanie, które przebiega już bez udziału świadomości piszącego. Dziecko odzwierciedla materiał ortograficzny za pomocą analizatorów. Zapisany wyraz spostrzega wzrokowo i wymawia go, uruchamiając ośrodki motoryczne mowy. Wymówiony wyraz kojarzy z akustycznym wyobrażeniem słuchowym i jego optycznym obrazem, a zapisanie wyrazu, wzmacnia zapamiętanie obrazu graficznego i ruchowego. Przy takim połączeniu czynności, w umyśle dziecka powstają skojarzenia pomiędzy spostrzeżeniami wzrokowymi, słuchowymi i ruchowymi narządów mowy oraz ruchów ręki. Skojarzenia te muszą być utrwalane poprzez ćwiczenia w dostrzeganiu i zapamiętywaniu wyrazów w coraz trudniejszych formach pisania. Dużą rolę w nauce ortografii odgrywa poziom pamięci, w szczególności pamięci wzrokowej i ruchowej oraz umiejętności koncentracji uwagi. Jeżeli uczeń nie potrafi skoncentrować uwagi na wyrazie, jego spostrzeganie jest niedokładne, nie sprzyja zapamiętywaniu i powoduje powstawanie błędów.

 

Skuteczne metody nauczania ortografii:

  •  ćwiczenia poprawnej wymowy
  • analizowanie trudności ortograficznych (ich dostrzeganie i analiza)
  • wyjaśnienie pisowni wyrazów
  • pamięciowe ćwiczenia zapisu wyrazów
  • praca ze słownikiem ortograficznym
  • gry i zabawy dydaktyczne
  • kontrola własnoręcznie napisanego tekstu

 

„Najlepiej uczyć ortografii poprzez zabawę i różnorodne ćwiczenia”

Warto pozwolić dziecku, by samodzielnie zgłębiało tajniki ortograficzne, by ortografia nie była obowiązkiem, czymś „za karę”, ale przyjemnością. Z pomocą przyjdzie również Internet – wiele portali oferuje ciekawe ćwiczenia ortograficzne lub dyktanda on-line.

 

„W nauce ortografii najlepiej wykorzystywać wyobraźnię, humor, żart, rymowanki, rysunki, grę skojarzeń i zmysły – czyli tzw. myślenie polisensoryczne”.

 

Aktywizacja lewej (językowej) i prawej (artystycznej) półkuli mózgowej daje lepsze efekty nauczania. Dziecko lepiej zapamięta zasady ortograficzne i liczne wyjątki, ucząc się w ruchu albo tworząc sobie w umyśle śmieszne skojarzenia. Wiele osób wykorzystuje w nauce ortografii techniki mnemoniczne, np. technikę miejsc, haki pamięciowe, wyobrażenia interakcyjne albo łańcuchową metodę skojarzeń. Fajnym sposobem nauki ortografii są również wierszyki i rymowanki.

Ważne są również motywy uczenia się ortografii. Dziecko chętnie podejmuje działania ponieważ chce otrzymać pochwałę, dobrą ocenę, czy też jest zainteresowane tematyką lekcyjną (zadaniową).

Formy ćwiczeń w pisaniu:

Najprostszą formą pisania jest przepisywanie. Polega ono na wiernym odtwarzaniu wyrazów czy zdań obserwowanych jako całość.

Aby ćwiczenie to nie było tylko kopiowaniem tekstu należy dodać polecenie: zaobserwuj, policz, wyjaśnij, zapamiętaj, wybierz, dopisz, uzupełnij.

Przepisywanie kształtuje umiejętność:

  • słuchania i rozumienia poleceń
  • całościowego spostrzegania materiału przeznaczonego do pisania
  • poprawnego odczytywania tekstu i rozumienia jego treści
  • dokonywania analizy gramatyczno – ortograficznej
  • sprawdzania własnej pracy z wzorem

Pisanie z pamięci

Pisanie z pamięci to odtwarzanie zapamiętanego , graficznego obrazu czy zdań oraz porównywanie zapisu z udostępnionym poniżej wzorem.

Praca uczniów polega na:

  • odczytaniu i zrozumieniu tekstu przeznaczonego do pisania
  • analiza gramatyczno – ortograficzna (podział na zdania, rodzaj zdań, omówienie trudności ortograficznych, uzasadnienie)
  • odczytywanie i próba powtórzenia zapamiętanego tekstu
  • pisanie z pamięci (bez wzoru)
  • sprawdzanie z wzorem

Materiał do pisania z pamięci powinien być ciekawy i niezbyt długi.

Pisanie ze słuchu

Pisanie ze słuchu tzw. dyktando polega na zapisaniu dyktowanych wyrazów i zdań bez możliwości korzystania z wzoru. W pracy z uczniami klas I – III najczęściej stosuje się dyktando z objaśnieniem i dyktando sprawdzające. Dyktowanie z objaśnieniem to dyktowanie tekstu po  uprzednim objaśnieniu pisowni trudnych wyrazów, które odbywa się bezpośrednio przed pisaniem lub w jego trakcie. Podstawę kształcenia umiejętności poprawnego pisania stanowi tu znajomość zasad pisowni oraz pamięć wzrokowa i słuchowa. Dyktando sprawdzające jest formą ćwiczeń kontrolującą osiągnięty przez uczniów poziom poprawności ortograficznej. Pozwala również na ustalenie rodzaju i zakresu trudności. Dyktowanie tekstu musi odbywać się następująco:

  • odczytanie tekstu (zgodnie z wymową i naturalną intonacją, bez zniekształcania głosek)
  • sprawdzenie stopnia zrozumienia treści tekstu
  • dyktowanie (najlepiej zdaniami lub ich logicznymi całościami)
  • czytanie sprawdzające
  • sprawdzenie i ocena.

Ogromną rolę w kształtowaniu sprawności ortograficznej mają powtórzenia. Powinny być one rozłożone w czasie i przyjmować różną

treść i formę.

Wybrane ćwiczenia ortograficzne on-line:

http://www.dyktanda.net/

http://www.superkid.pl/cwiczenia-ortograficzne-online

http://www.ortograffiti.pl/static/pocwicz/run.html

Opracowała:

Aleksandra Sawczuk